Thanh long là một trong 9 loại trái cây xuất khẩu với số lượng lớn ra thị trường thế giới; trong đó, các thị trường ưa chuộng nhất là Trung Quốc và Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản…

Tuy nhiên, sự lựa chọn thanh long của các thị trường này không giống nhau. Vì vậy, để sản xuất thanh long mang lại hiệu quả cao và đồng bộ ở những vùng sản xuất thanh long của Việt Nam, người sản xuất thanh long cũng cần có một nguồn thông tin, sự liên kết tiêu thụ ổn định, để tránh hiện tượng chênh lệch quá lớn về giá trị của các vùng trồng thanh long trong nước.

Thu hoạch thanh long trái vụ tại xã Bưng Riềng, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Ảnh: Hoàng Nhị/TTXVN

Đầu tư giống mới để đáp ứng thị trường

Nhiều doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thanh long đi thị trường khó tính chia sẻ, độ chín của trái thanh long hiện nay diễn ra rất nhanh. Chỉ cần qua 2 ngày, thanh long sẽ không còn giữ được độ tươi xanh. Do đó, khâu xử lý trái thanh long để vượt thời gian nửa tháng đến các thị trường ở xa như: Hoa Kỳ, châu Âu quả thực rất tốn kém. Đồng thời, việc giữ được vỏ thanh long còn được độ tươi ngon như mới hái cũng trải qua quy trình xử lý và giữ lạnh chặt chẽ. Vì vậy, người sản xuất thanh long và cả doanh nghiệp hiện rất cần một giống thanh long có thể duy trì được độ tươi ngon lâu hơn hiện nay.

Tiến sĩ Michael Lay – Yee, Viện Nghiên cứu Cây trồng và Thực phẩm New Zealand chia sẻ, muốn phát triển sản phẩm thanh long theo hướng bền vững, Việt Nam cần có chiến lược nghiên cứu, lai tạo các giống thanh long mới có chất lượng cao, màu sắc và hương vị hấp dẫn. Đồng thời, người sản xuất phải cải tiến kỹ thuật canh tác cũng như công nghệ xử lý sau thu hoạch. Trong 7 năm qua, Viện nghiên cứu cây trồng và thực phẩm New Zealand phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam nghiên cứu và sản xuất giống thanh long mới chất lượng cao theo hướng bền vững cho người sản xuất thanh long Việt Nam.

Bà Trần Thị Oanh Yến, Phó Viện trưởng Viện cây ăn quả miền Nam phân tích, ngành sản xuất và chế biến thanh long thế giới đang trên đà tăng trưởng nhanh. Việt Nam là quốc gia có điều kiện tự nhiên phù hợp với cây thanh long. Tuy nhiên, do giống thanh long hiện nay chưa phù hợp với điều kiện bảo quản dài ngày để vào thị trường khó tính. Do đó, sản phẩm thanh long muốn giữ được độ tươi ngon khi đến tay người tiêu dùng, doanh nghiệp phải mất nhiều chi phí đầu tư công nghệ xử lý, bảo quản.

Sau kết quả phối hợp nghiên cứu giống thanh long mới cho nông dân Việt Nam của Viện cây ăn quả miền Nam và Viện Nghiên cứu Cây trồng và Thực phẩm New Zealand, đến nay, một số giống thanh long mới đang được sản xuất thử nghiệm. Các giống mới cao cấp được lựa chọn bảo hộ để thương mại hóa, có kiểm soát nhằm gia tăng hiệu quả kinh tế cho đơn vị sở hữu giống và cả người trồng thanh long. Đồng thời, Viện cũng hỗ trợ người sản xuất thanh long khu vực đồng bằng song Cửu Long thay đổi kỹ thuật canh tác cũng giúp cho trái thanh long đạt được độ tươi ngon hơn so với cách sản xuất truyền thống. Bên cạnh đó, Viện cũng khuyến cáo các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thanh long cũng thay đổi dây chuyền xử lý sản phẩm thanh long như sử dụng máy rửa quả áp lực cao thay thế lao động thủ công và nâng cấp hệ thống bảo quản. Có như vậy trái thanh long Việt Nam mới có thể đi được đoạn đường xa hơn, tươi ngon dài ngày hơn và đáp ứng được các yêu cầu kiểm dịch của tất cả các thị trường, kể cả thị trường Trung Quốc.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện nay cả nước có 57.000 ha sản xuất thanh long, tập trung chủ yếu ở Bình Thuận, Long An và Tiền Giang. Sản lượng khoảng 1 triệu tấn/năm, đóng góp hơn 36% giá trị xuất khẩu trái cây Việt Nam, khoảng 1,1 tỷ USD.